Birma toen en nu…
Vorige week donderdag werd in het Verzetsmuseum in Amsterdam de tentoonstelling Sporen van de Oorlog Overlevenden van de Birma- en de Pakanbaroe-spoorweg geopend. Ik was hier heen gegaan, omdat ik me met Free Birma! nu bijna een jaar inzet voor het Birma van nu en wel enigszins op de hoogte was van de geschiedenis, maar uiteraard niet volledig. De avond was indrukwekkend en aangrijpend. Bij binnenkomst waren de foto’s zichtbaar, het waren de gezichten van de overlevenden allen gekleed zoals ze destijds gekleed waren. Kortom een twintigtal ontblote bovenlijfden van verschillende ouderen mannen. Er hangen foto’s van Nederlanders, Javanen, Birmesen, Indiërs…
De sprekers waren de schrijver van een boek over de situatie van de dwangarbeiders destijds, Henk Hovinga. Zijn verhaal was beeldend en inleidend. Vervolgens vertelde Theodor Holman een verhaal over zijn vader, ook destijds dwangarbeider. Bij zijn verhaal was vooral veel aandacht voor de effecten, emoties die dan achter blijven. Direct dacht ik aan de verhalen van mijn opa’s over de Tweede Wereldoorlog. Wonderbaarlijk in zijn verhaal was hoe zijn vader zich vasthield aan kleine dingen, in zijn geval een boekje waarin hij goocheltrucs en kookrecepten noteerde. Nog wonderbaarlijker was het verhaal van Dolf Winkler, hij hield zich vast aan de ‘goede’ behandeling van een Japanner. Later is hij zelfs naar Japan teruggegaan om die persoon op te zoeken en te zien of er meerdere ‘goede’ Japanners waren. Wederom een zeer aangrijpend verhaal.
Vooral heel weemoedig word ik van de gedachte dat mensen tegenwoordig in Birma het vaak net zo slecht, zo niet slechter hebben dan de dwangarbeiders van weleer. Er is nog een lange weg te gaan, maar dit soort tentoonstellingen zorgen er in ieder geval voor dat het verleden verteld blijft. Tot begin maart is de tentoonstelling nog te zien en ik beveel hem iedereen van harte aan.
